طرح پانزی و کلاهبرداری چیست؟

ترفند پانزی یا پونزی ponzi چیست؟

اگر کسی به شما وعده سودهای نجومی و تضمینی مثلا ماهی بیش از 10 15 درصد در قبال دادن پول هایتان داده شد احتمال خیلی قوی با یک طرح پانزی طرف هستید که می خواهد کلاه بزرگی بر سرتان بگذارد و سرمایه‌ای که سال‌ها برایش تلاش کردید را به چنگ آورد. طرح پونزی یک سرمایه گذاری فریبکارانه است و در این ترفند سود‌هایی که به سرمایه گذاران برگردانده می‌شود از بهره‌های متعارف به طرز غیر عادی بالاتر است.

به این صورت که این طرح سودی که به سرمایه گذاران پرداخت می‌کند را از پول خودشان یا از پول دیگر سرمایه گذاران بر می‌دارند تا از یک سودی که از فعالیت اقتصادی واقعی بدست آمده باشد.

پایداری و همیشگی بودن سودها که اینگونه طرح ها در تبلیغات خود اشاره می کنند فقط در صورت وجود یک جریان زیاد و رو به افزایش پول که توسط سرمایه گذاران ایجاد می شود می باشد.

با بیگ اینکام همراه باشید تا این ترفند را بیشتر بشناسید.

تاریخچه پانزی

نام این طرح از شخصی به نام چارلز پانزی نشات گرفته است. او در سال ۱۹۲۰ برای اولین بار از این روش استفاده کرد البته این طرح توسط پانزی ابداع نشده و پیش تر، در رمان های چارلز دیکنز به این نوع مدل سرمایه گذاری اشاره شده بود.

چارلز پانزی بدون هیچ سرمایه ای و تنها با قرض گرفتن از یک صراف معتبر طرح خود را شروع کرد و طولی نکشید که به یکی از ثروتمندترین افراد آمریکا تبدیل شد به طوری که سراسر آمریکا او را می‌شناختند.

روش پانزی این بود که با استفاده از سرمایهٔ سرمایه‌گذاران پیشین و همچنین سرمایه‌گذاران جدید، سود اولین‌ها را پرداخت می‌کرد. چارلز پانزی توانست با طرح ابداعی خود، در دهه 1920 در آمریکا، بیش از 20 میلیون دلار کلاهبرداری کند.

طرح پانزی چقدر عمر می کند و دوام دارد؟

طرح پانزی تا وقتی ادامه دارد که سرمایه گذاران جدید به اندازه کافی وجود داشته باشد و به تعدادشان اضافه شود و یا طراح این طرح از پول به دست آمده رضایت کامل داشته باشد. پس از این‌که مقدار زیادی پول جمع شد و یا دیگر سرمایه‌گذاران جدید به اندازه نیاز وارد عرصه نشدند، طراح دیگر سودی پرداخت نمی‌کند. طبق قاعده و تجربیات و واقعیت ماجرا طرح پانزی هیچ وقت بیشتر از دو سال دوام نمی آورد آن هم در شرایطی که کاملا راضی باشد طراح آن.

این طرح چگونه کار خود را شروع می کند؟

در ابتدا با تبلیغات کاذب (معمولا در اینترنت یا گروه‌های اجتماعی)، چند نفر جذب سیستم می‌شوند و مقدار کمی سرمایه‌گذاری می‌کنند. همچنین بعضی از طرح‌های پانزی روش‌های بازاریابی هم در پیش می‌گیرند که اگر یک کاربر عضو جدید وارد سیستم کند، سودش بیشتر خواهد شد.

کلاهبرداری پانزی ریزه کاری های زیادی دارد که باعث می شوند مردم به راحتی به کلاهبردار اعتماد کنند. مثلا این که واقعا به نفرات قدیمی برای مدتی سود می دهند. دقیقا همان مبلغی که قولش را داده بودند. این سود ها را جلوی چشمان نفرات جدید پرداخت می کنند. تا آن ها ببینند و اعتماد شان جلب شود. در یک روش دیگر یک وقفه بین پرداخت سود ها می اندازند. ولی بعدا واقعا سود را پرداخت می کنند. در این حالت بقیه متقاعد می شوند که اصطلاحا دیر یا زود دارد. ولی سوخت و سوز ندارد”. سرمایه‌گذاران قدیمی هم پول بیشتری سرمایه‌گذاری کرده و حتی دوستان و آشنایان نزدیک خود را به طرح دعوت می‌کنند. در این مرحله تعصبات کورکورانه موجب می‌شود برخی از سرمایه‌گذاران، حتی اقدام به دریافت وام یا قرض سنگین و حتی فروش خانه یا اتومبیل خود کنند.

و در آخر مواردی که ذکر شد آن قدر تکرار می شود تا این‌که دیگر سرمایه‌گذار جدیدی وجود نداشته باشد یا مقدار زیادی پول جمع شده باشد. پس از آن، طراح پول‌ها را برداشته و ناپدید می‌شود.

راه های تشخیص طرح پانزی

سود های نجومی و تضمینی

قول سودهای نجومی و تضمینی از خصوصیات اصلی یک طرح پانزی است. هر جا این وعده را دیدید، به پانزی بودنش شک کنید.

ناشناس بودن طراح

در یک طرح پانزی اطلاعات چندانی درباره تیم یا گرداننده وجود ندارد. اگر هم وجود داشته باشد، معمولا از اسامی مستعار یا تقلبی استفاده می‌شود.

عدم شفافیت در فعالیت‌ها

یک طرح پانزی با شفافیت کامل توضیح نمی‌دهد که چگونه سود نجومی خود را در می‌آورد و چگونه آن را تضمین می‌کند.

بدون اطلاعات تماس معتبر

طرح‌های پانزی معمولا آدرس و شماره تلفن‌های معتبری از خود اعلام نمی‌کنند یا به آدرس‌های تقلبی و دفترهای کار چند روزه روی می‌آورند.

روش‌های عجیب دریافت پول

مبالغ را از طریق درگاه‌های غیرقانونی یا ارزهای دیجیتال دریافت می کنند.

نداشتن مجوزهای قانونی

طرح‌های پانزی نمی‌توانند مجوزهای قانونی اخذ کنند. البته گاهی اوقات یک طرح بقدری حرفه‌ای است که مقامات قانون‌گذار را هم فریب می‌دهد یا با باندبازی مجوز را دریافت می‌کند.

ارز های دیجیتال طرح پانزی هستند؟

ارز های دیجیتال معروف مثل بیت کوین، اتریوم، لایت کوین، دوج کوین و… یک طرح پانزی نمی باشند. ولی برخی افراد سودجو از این فضا استفاده کردند و طرح های پانزی خود را در قالب ارزهای دیجیتالی پیاده سازی کردند.

اگر مقاله‌ی بیت کوین که اولین بار توسط ساتوشی ارائه شد را مطالعه کنید در هیچ کجای آن به بازگشت قطعی سرمایه اشاره ای نشده و حتی در رابطه با قیمت بیت کوین نیز حرفی زده نشده است. بنابراین بیت کوین تنها یک ارز دیجیتالی است که اهداف مخصوص به خود را دارد و اگر کسی می‌خواهد آن را به عنوان سرمایه گذاری خریداری کند، ریسک این سرمایه گذاری با خود فرد است و هیچ تضمینی نیست که قیمت آن افزایش و یا کاهش پیدا کند. پس می‌توان با قاطعیت گفت که بیت کوین و دیگر ارز های دیجیتال به هیچ عنوان یک طرح پانزی نیستند و به طور کلی رسالتش با این مقوله کاملا فاصله دارد.

زمانی که ارزهای دیجیتالی رونق پیدا کردند و محبوبیتش بین مردم افزایش پیدا کرد، برخی افراد سودجو از این فضا استفاده کردند و طرح های پانزی خود را در قالب ارزهای دیجیتالی و سود ناشی از آنها پیاده سازی کردند مانند:

  • سایت های سرمایه گذاری ارز دیجیتال
  • سایت های استخراج ابری
  • استخراج ارز دیجیتال در ربات‌های تلگرامی
  • فروش توکن‌های بی‌ارزش

سابقه بازی پانزی در ایران

از شرکت‌هایی که در ایران از این ترفند استفاده کردند می‌توان به شرکت «سوئیس کش» اشاره کرد، که در سال 1386 در تهران فعالیت می‌کردند. این شرکت اینترنتی سرمایه‌گذاری خود را مرتبط با شرکت قدیمی سوئیس میوچوال فاند، معرفی کرده بود، اما دولت سوئیس وجود چنین شرکتی را رد کرده بود، در نتیجه 80 نفر از سرشاخه‌های این شرکت دستگیر و روانه زندان شدند.
همچنین شرکتی به نام وی کاپیتال یک شرکت سرمایه گذاری اینترنتی ارز دیجیتال هم در این زمینه مبالغ بالایی از ایران خارج کرد.

نتیجه گیری

در تمامی حوزه های پولی و مالی و حتی در حوزه ارزهای دیجیتالی می‌تواند طرح های پانزی مشاهده شود، بنابراین می‌بایست حتما قبل از سرمایه گذاری ویژگی طرح های پانزی را مد نظر داشته باشید و اگر پروژه مربوطه نشانی از طرح های پانزی را داشت به هیچ عنوان در آن سرمایه گذاری نکنید و با وعده های سود قطعی، سود تضمینی، سود فلان درصدی وسوسه نشوید.

به طور کلی هرگاه مشاهده کردید که پروژه ای وعده‌ی سودهای غیرمتعارف به سرمایه گذارانش می‌دهد، به هیچ عنوان به راحتی آن را نپذیرید و اگر قصد سرمایه گذاری در آن را دارید، به طور دقیق آن را مورد بررسی قرار دهید.