نحوه پرورش قارچ گانودرما – کاشت و برداشت اصولی در ایران

قارچ گانودرما (Ganoderma lucidum)، قارچی یک‌ساله از تیره تابان‌پوستان و از گونه قارچ های قرمز می باشد. قارچ های قرمز همه سمی نیستند. قارچ گانودرما یکی از کاملترین مواد غذایی در جهان است که ارزش بالای تغذیه ای و درمانی دارد. گانودرما در طب سنتی چین و ژاپن از ۴۰۰۰ سال پیش مورد استفاده قرار می‌گرفته؛ امروزه به عنوان یک داروی معجزه آسا برای بسیاری از بیماری‌ها در سراسر دنیا شناخته شده است.

این مطلب هم بخوانید……. (پرورش قارچ دکمه ای)

خواص دارویی و فواید قارچ گانودرما

از جمله بیماری‏هایی که با قارچ گانودرما درمان می ‏شوند می‏توان به میگرن ، سردرد، فشار خون بالا، آرتروز، برونشیت، آسم، بی‏ اشتهایی، هموروئید گاستریت، هیپر کلسترولمی، نفریت، دیسمنوره، یبوست،اریتماتوز (نوعی بیماری پوستی)، هپاتیت، لکوپوئین (کاهش تعداد گلبول‌های سفید در گردش خون)، مشکلات قلبی عروقی ، سرطان اشاره کرد.

به عنوان مثال ……

سلامت قلب – آلرژی و حساسیت – کبد چرب و سیروز کبدی – سم زدایی بدن و کلیه – بهبود خواب – تقویت سیستم ایمنی بدن – استرس و افسردگی – آرامش عضلات – انرژی بخش – لاغری – ضد سرطان – عفونت – دیابت و قند خون – آلزایمر – ضد پیری – بیماری های پوستی – درمان ریزش مو

استفاده خوراکی از قارچ گانودرما

این قارچ بو و طعم دلپذیری نداشته و خام آن قابل مصرف نمی باشد. در کشورهای مختلف به غیر از چین ژاپن و کره قارچ گانودرما به صورت ترکیب با سایر مواد غذایی یا به صورت دم کرده با سایر نوشیدنی‏ ها به خصوص قهوه استفاده می شود. محصولات تجاری قارچ گانودرما به صورت‏ های مختلفی مانند پودر، مکمل غذایی و چای تولید می‏شود. از قسمت‏ های میسلیوم ، اسپور و میوه قارچ گانودرما برای تولید محصولات تجاری استفاده می‏ شود.

قارچ گانودرما نوعی قارچ دارویی است که دارای اثرات ضد تومور، ضد التهابی، سیستم ایمنی، آنتی‏ اکسیدان و دیگر صفات بیولوژیکی است که به عنوان داروی گیاهی برای مبارزه با انواع بیماری ها مورد استفاده قرار می گیرد. علاوه بر این، این قارچ در همکاری با برخی فعالیت ‏های بدن به بهبود سلامت افراد کمک می‏کند; نظیر کنترل سطح قند خون، مدولاسیون سیستم ایمنی بدن، توانایی جلوگیری از آسیب به کبد (hepatoprotection) و باکتری وستاز .

تحقیقات اخیر در مورد قارچ گانودرما فعالیت های بیولوژیکی زیادی را در میان انواع مختلف قارچ نشان داده است، مواردی از جمله اثرات ضد تومور، ضد التهاب، hepatoprotection، ضد میکروبی، کاهش فشار خون، ضد دیابت و اثرات hypolipodemic (گروه مختلفی از داروها که در درمان میزان بالای چربی ها مانند کلسترول استفاده می شود) .

سرمایه لازم برای راه اندازی و سود آوری

سرمایه مورد نیاز برای شروع کشت قارچ گانودرما حدود یک میلیون برای هر متر سالن می باشد.در یک سالن 100 متری حدود 100 میلیون سرمایه مورد نیاز است که در این سالن 15 تن کمپوست کشت می شود. و بین 60 تا 100 کیلوگرم قارچ برداشت خواهید کرد.هر کیلو قارچ خشک گانودرما بین 450 تا 750 هزار تومان می باشدو هر 4 ما میتوانید برداشت کنید.

نحوه کاشت قارچ گانودرما در ایران

قارچ های گانودرما لوسیدوم با شرایط آب و هوایی ایران بسیار سازگار هستند و در صورت فراهم کردن شرایط مناسب رشد و پرورش (دمای محیط، مواد غذایی، اکسیژن مناسب، غلظت یون کلسیم و غیره) قادر به رشد در محیط‏ های کوچک و خانگی بوده و بنابراین امکان درآمدزایی از پرورش قارچ گانودرما وجود دارد که در ادامه با بخشی از کار آشنا خواهید شد. از لحاظ شرایط آب و هوایی تابستان به لحاظ داشتن دمای بالا فصل بسیار مناسبی برای پرورش قارچ گانودرما است.

راه های متنوعی برای کشت و پرورش قارچ گانودرما بررسی شده است و در بین آن ها استفاده از میسلیوم های اولیه و بارور شده قارچ در کیفیت پرورش آن موثرتر بوده است.

روش کاشت چگونه است؟

برای کاشت و پرورش قارچ گانودرما نخست بایدکیسه های ۱۸ در ۲۵ سانتی‏متر پر از کاه بهداشتی و تمیز (پلی پروپیلن) تهیه کنید. استریل بودن کاه باعث جلوگیری از بروز بیماری‏ها و رشد ترکیبات سمی در محیط کشت خواهد شد. به جای استفاده از کاه برای کاشت قارچ گانودرما می توانید درون کیسه ها از خاک اره به علاوه ۱۰% سبوس برنج و ۳% آهک استفاده کرد. در زمان اضافه کردن سبوس به محتویات کیسه باید به میزان رطوبت آن دقت داشته باشیم زیرا که رطوبت برای رشد و نمو این قارچ ضروری است.

علاوه بر سبوس گندم باید کلسیم فسفات و کلسیم کربنات هم به آن افزوده شود. در طول پرورش قارچ گانودرما کیسه‏ ها در تاریکی و در دمای ۲۵ درجه سانتی‏گراد نگه‏داری شوند و سپس به اتاق کشت با دمای ۲۵ تا ۳۲ درجه سانتی‏گراد (همراه با دی‏ اکسید کربن بالا)، رطوبت بین ۸۵ تا ۹۵ درصد و روشنایی ۲۵۰ تا ۳۵۰ لوکس (واحد اندازه ‏گیری روشنایی) قرار داده شود. آب باید هر روز ۴ تا ۵ مرتبه به محیط کشت اسپری شده و همچنین هوادهی مناسب برای جوانه زدن قارچ ضروری است.

آفات قارچ گانودرما

در زمان رشد قارچ گانودرما ممکن است با کپک‏ ها از جمله نوروسپورا و تریکودرما رو به رو شوید که محیط کشت قارچ را آلوده می‏ کنند. دلیل وجود این آفات، نفوذ عوامل آلودگی به درون کیسه‏ ها به دلیل استریل نکردن کیسه‏ ها و یا بذرپاشی غیر استاندارد است که باید به آن بسیار توجه ویژه کرد.

استریل و بهداشتی کردن محیط کشت قارچ گانودرما

از اتوکلاو برای استریل کردن کیسه ‏ها استفاده می کنند. به همین منظور کیسه‏ های حاوی محیط کشت را به مدت دو ساعت در فشار ۲۲ اتمسفر و فشار کم و حرارت ۹۵ تا ۱۰۰قرار می‏دهند.

کاشت بذر قارچ

بعد از خنک کردن کیسه‏ ها زمان بذرپاشی قارچ همراه با دانه‏ های گندم میرسد. این مرحله به­ صورت کاملا بهداشتی و با استفاده از هود بر روی کیسه‌ها انجام می‌گیرد. محل کشت قارچ گانودرما باید تاریک مطلق و دمای محیط کشت ۲۸ الی ۳۵ سانتی گراد و با دی اکسید کربن بالا باشد. ریسه‏ های قارچ شامل جلینه، میسلیوم، نخینه‌های قارچ بعد از گذر سه تا چهار روز در کیسه‏ ها قابل مشاهده می‏شوند. زمان برداشتن و باز­ کردن درب کیسه‌ها بسیار مهم و حساس است.

زمانی که ریسه­‌ها نیمی از کیسه را گرفته‌­اند (نه بیشتر و نه کم­تر) مناسب­ترین و بهترین موقع است. وقتی در این مرحله قرار گرفتید، قسمت بالای کیسه بریده شود تا نتیجه بهتری صورت گیرد. سپس کیسه ­ها به سالن تولید منتقل و بر روی قفسه ­ها قرار می‌گیرند. در این شرایط رطوبت باید ۸۵% الی ۹۵% باشد و آب ۴ تا ۵ بار در روز اسپری شود. یک تا دو هفته زمان می‌برد تا قارچ ها ظاهر گردند.

برداشت قارچ گانودرما

پرورش قارچ گانودرما به دلیل پایین بودن سرعت رشد این قارچ، نیاز به صبر و حوصله زیادی دارد. بعد از ظاهر شدن کلاهک قارچ و هنگامی که نوار سفید رنگ اطراف کلاهک محو شد زمان اولین چیدن قارچ است. زمانی که کلاه زرد رنگ قارچ تشکیل شد، باید دما و رطوبت محیط کاهش یابد تا قارچ دچار فساد و تخریب نشود. قارچ ها زمانی به ثمر می رسند و می توان آنها را مورد استفاده قرار داد که رنگ آنها به قرمز یا قهوه ای تبدیل شده باشد.

پس از آن که قارچ ها به این رنگ رسیدند، می توان آن ها را برداشت کرد. به طور کلی باید اشاره کرد که زمان کاشت تا برداشت قارچ گانودرما در حدود یک ماه طول می کشد.

رشد و نمو قارچ گانودرما کند صورت می‏ گیرد. تمامی مراحل رشد تا برداشت قارچ گانودرما حدودا 4 ماه زمان میبرد. قارچ‏ ها پس از برداشت ، شستشو داده می‏شوند و در دمای پایین (۵۰ درجه سانتی‏گراد) خشک می‏شود و در اتاقک‏ های خشک‏ کن ترجیحا در دمای ۳۵ درجه سانتی گراد رطوبت آن ها گرفته می‏شود.

بلافاصله بعد از برداشت قارچ ها بهتر است آنها را کامل خشک کنید. عملیات خشک کردن می تواند از دمای ۳۵ درجه و زیر ۵۰ درجه انجام شود و سپس در جای خشک و خنک نگهداری کنید. قارچ گانودرما از قارچ هایی است که پس از برداشت خشک می شود و به همین علت باید آن را به سرعت مورد استفاده قرار داد.